Қиылыс

​Алдыңызда қазіргі заманғы ең маңызды мүсіншілердің бірі америкалық Ричард Серраның тұтас бір залға орналастырылған жұмысы тұр.

Серра тарихқа өзінің болат пен бетоннан жасалған монументалды құрылымдарымен енді, олар біздің кеңістікке, салмаққа және уақытқа қатысты қабылдауымызды өзгертеді. Оның өнерін тек алыстан тамашалау мүмкін емес, ол физикалық тұрғыда өзара әрекеттесуді талап етеді және көрерменді мүсінмен біртұтас кеңістікке тартады. Біз сіздерді мүсіннің ішінде және айналасында жүруге шақырамыз.

Серраның 2011 жылғы «Қиылыс» жұмысы биіктігі төрт метрден асатын және салмағы 155 тонна болатын сегіз болат тақтадан тұрады. Дегенмен, жасалған материалы ауыр болғанына қарамастан, мүсіннің ішінде қамауда тұрғандай сезім тумайды: керісінше, кеңістік тыныстайды, ал қадамдар мен дауыстар жаңғырық сынды естіледі.

Серраның мүсіндері, масштабымен және орнатылатын орынға қатты бейімделуімен танымал, туынды тек суретшінің жеке келісімімен ғана ауыстырылуы мүмкін. Серра 2024 жылы өмірден кетер алдында «Қиылыс» туындысын біздің мұражайда орнатуға рұқсат еткен еді. Бұл соңғы үлкен мүсін болды.

Бұл зал арнайы осы мүсінге бекітілген: үлкен терезелердің түсетін жарық мезгіл мен ауа райына қарай мүсін кейде ауыр әрі күңгірт, кейде ашық әрі жеңіл көрінеді. Біз сіздерді «Қиылыстан» жүріп өтуге, өз қадамдарыңызға құлақ түруге және кеңістіктің сіздің қозғалысыңызбен бірге қалай ашылып, өзгеретінін сезінуге шақырамыз. Егер Өнерлер көшесіндегі үлкен баспалдақ арқылы екінші қабатқа көтерілсеңіз, мүсінді жоғарыдан тұтас көре аласыз.

«Қиылыс» мүсіні жарыққа шығарған бір жыл бұрын Серра дәл сол атаумен офорттар сериясын жасаған. Онда ол «X» әрпін еске түсіретін бейнелер арқылы форма мен кеңістіктің өзара әрекетін зерттеген. Бұл графикалық жұмыстар кейінгі мүсіндердің алғашқы шарты іспетті көрінеді.

Осылайша, «Қиылыс» офорт ретінде де, монументалды инсталляция ретінде де өмір сүріп, бір өнер идеясының әртүрлі масштабтар мен медиумдерде қалай дамитынын көрсетеді.