Өнер нұрындағы Әбдірәшіт Сыдыханов

Almaty Museum of Arts 12 сәуір күнін суретші Әбдірәшіт Сыдыханов шығармашылығына арнайды. «Өнер нұрындағы» атты іс-шаралар сериясы аясында дәрістер, экскурсиялар, перформанстар мен шеберлік сабақтарынан тұратын бағдарлама ұйымдастырылып, оның көркемдік тәжірибесіне тереңірек бойлауға мүмкіндік береді.

Сыдыханов – «Хрущев жылымығында» қалыптасқан қазақтың алпысыншы жылдар буынының жарқын өкілі. Бұл буын жергілікті дәстүрлерге сүйенсе де, жаһандық өнермен байланыс орната отырып, жаңа көркем тіл қалыптастыруға ұмтылды. Сыдыханов 25 жылдан астам уақыт «Қазақфильм» киностудиясында қоюшы-суретші болып қызмет атқарған. Сонымен қатар суретші текстурамен тәжірибе жасауымен және көне түркі ру таңбалары – тамғаға бейім болғанымен де танымал. Оның мифопоэтикалық тілі жад, трансформация және жаңғыру метафораларына толы.

«Өнер нұрындағы» сериясы үш айда бір рет өтіп тұрады. Бұл күні Almaty Museum of Arts өз коллекциясындағы бір суретшіге бағдарлама арнап, оның шығармашылығы мен мұрасына тереңірек үңілуге мүмкіндік беретін формат ұсынады.

Мұражайға кіру билетін көрсеткен жағдайда дәрістерге, перформансқа және фильм көрсетіліміне тегін қатыса аласыз. 

Кесте:

11:30-16:00 Şeberhana-да - Жанұялық Жексенбі: Менің таңбам”, Şeberhana-дағы отбасылық арт белсенділігі. Уоркшоп туралы қосымша ақпарат мына жерде.

12:00 - 13:00 - Зәуреш Сыдыханова Әбдірәшіт Сыдыхановтың Almaty Museum of Arts коллекциясында ұсынылған шығармаларына экскурсия жүргізеді.

14.30-16:30 - Дәріс пен ойталқы: Әбдірәшіт Сыдыханов шығармашылығындағы кескіндеме тілінің трансформациясы

Бағдарлама аясында өнертанушы Зәуреш Сыдыханова дәріс оқиды. Ол Әбдірәшіт Сыдыхановтың өмірбаянына тоқталып, оның шығармашылығының төрт кезеңін талдайды. Тыңдармандар назарына музейдегі және жеке коллекциялардағы картиналар ұсынылады.

Ойталқыға суретші Сәуле Сүлейменова да қатысып, Әбдірәшіт Сыдыхановтың өнері мен мұрасына қатысты өзінің суретші ретіндегі көзқарасын бөліседі.

17:00-17:30 - Перформанс. Медина Базарғали: Аруақ елес емес

Бұл перформанста мен аруақты бұрыннан бар жүйе ретінде қарастырамын, яғни, архив, протокол сынды бәрін тұтастырып тұратын нәрсе ретінде. Аруақтардың бәрі бірдей биологиялық жаратылыстар емес, кейбірі инфрақұрылымдар дер едім: олар үнсіз жүйелер іспетті, үзілмеудің қамын жасап, белгілі бір заңдылықтарды бойына сіңіре отырып, ештеңенің күйреп немесе жоғалып тынуына жол бермейді. Мені бұл идеяның әрі дыбыстық, әрі бағдарламалық қырлары қызықтырады.

Ата-бабалар = сақталған есептеулер

Рәсім = жүйеге қызмет көрсету

Жад = сақтау қоймасы

Сіз = интерфейс

Медина Базарғали – мультидисциплинарлық суретші, әзірлеуші, куратор және зерттеуші. Оның шығармашылығы толықтырылған шындық (AR), видео, VJing, дыбыс және лайв-кодинг сияқты бағыттарды қамтиды. Лайв-кодинг тәжірибесінде ол дыбысты қазақ/түркі халықтарының дәстүрлі импровизациялық әңгімелеу өнерінің заманауи алгоритмдік формасы ретінде қарастырып, оны нақты уақыттағы код және эксперименттік электрон дыбыстық кеңістіктер арқылы қайта ой елегінен өткізеді. Бұл синтез оның мәдени тәжірибелерді заманауи, технологияға бағытталған контексте саралауға деген ұмтылысын көрсетеді. Сонымен қатар, ол жаһандану қарқынды жүріп жатқан заманда дәстүр, технология және болмыс тоғысатын тұстарды зерттейді.

18:00-20:00 - Әсия Бағдәулеттің қазақ тіліндегі дәрісі мен «Ән қанатында» фильмінің орыс тіліндегі көрсетілімі, 1966 (1 сағ 15 мин).

1960-жылдарда қазақ өнері ұлттық “менді”, қазақ түсінігіндегі сұлулықты аласұрып іздеді. Осы жолдағы эстетикалық ізденістің бір көрінісі Әзірбайжан Мәмбетов түсірген “Ән қанатында” (1966) фильмі. Бұл қазір ұмытылғанымен, “Тақиялы періште” (1969), “Қыз Жібек” (1970) сияқты жауһарларға жол салған туынды. Халық ақыны Иса Байзақовтың өміріне негізделген фильм “пішіні ұлттық, мазмұны социалистік”: таптық тартысқа құрылған қазақы оқиға еді. Фильм көрсетіліміне дейін 60-жылдар түлегі саналатын суретшілер Сахи Романов, Әбдрәшит Сыдыхановтардың қазақ эстетикасын қалай елестеткені туралы, кино декорациясында жасырулы символизм жайлы әңгімелейміз.

Әсия Бағдәулет –  кино және мәдениет зерттеушісі, Queen Mary University of London докторанты.

Күні бойы:

• Архивтен алынған фотосуреттерден жасалған слайд-шоу.
• Әбдірәшіт Сыдыханов шығармашылығынан шабыт алып, галереядағы жұмыстарын әркім өз бетінше зерттеуге арналған активити-зиндер (5+).